पावसाळ्याचे दिवस होते. कोकणातला पाऊस म्हणजे जणू आभाळ फाटल्यासारखा कोसळतो. समीर आपल्या गाडीने रत्नागिरीच्या पुढच्या एका निर्जन गावाकडे निघाला होता. त्याच्या आजोबांचे निधन होऊन अनेक वर्षे झाली होती आणि त्यांचा जुना वाडा तसाच पडून होता. तो वाडा विकण्याचा निर्णय समीरने घेतला होता, पण त्याआधी एकदा वाड्याची पाहणी करणे गरजेचे होते.
रात्रीचे अकरा वाजले होते. रस्त्यावर सामसूम होती. गाडीचे वायपर्स वेगाने फिरत होते, पण तरीही समोरचे काहीच धड दिसत नव्हते. घाटाचा रस्ता, दोन्ही बाजूंनी घनदाट जंगल आणि त्यात हा मुसळधार पाऊस. अचानक गाडीचे इंजिन बंद पडले. समीरने अनेकदा प्रयत्न केला, पण गाडी सुरू झाली नाही. सुदैवाने, आजोबांचा वाडा तिथून फक्त दहा मिनिटांच्या अंतरावर होता. समीरने गाडी लॉक केली, छत्री काढली आणि तो पायीच वाड्याच्या दिशेने चालू लागला.
वाड्यासमोर पोहोचल्यावर समीरचा श्वास अडकला. काळोखात तो प्रचंड मोठा वाडा एखाद्या राक्षसासारखा वाटत होता. वाड्याचे मोठे, जड लाकडी दार त्याने वाजवले. पाच मिनिटांनंतर करकर असा अंगावर शहारे आणणारा आवाज करत दार उघडले. समोर एक म्हातारा माणूस हातात कंदील घेऊन उभा होता.
"कोण?" म्हाताऱ्याने कर्कश आवाजात विचारले.
"मी समीर... बापूरावांचा नातू. तुम्ही सखाराम काका ना? आजोबांनी पत्रात तुमचा उल्लेख केला होता."
सखारामच्या चेहऱ्यावर एक विचित्र हास्य उमटले. "हो, मीच सखाराम. या, आत या. साहेबांनी सांगितलं होतं तुम्ही येणार म्हणून."
वाडा आतून खूपच जुना आणि कुबट वासाने भरलेला होता. सगळीकडे कोळ्याची जळमटे लटकत होती. सखारामने समीरला वरच्या मजल्यावरच्या एका खोलीत नेले. खोलीत एक जुना लाकडी पलंग आणि एक कंदील होता.
"मालक, जेवण करून झोपा. पण एक लक्षात ठेवा," सखारामचा आवाज अचानक गंभीर झाला. "रात्री काहीही आवाज आला, तरी मागच्या दाराकडे जाऊ नका. आणि कुणीही हाक मारली तरी दार उघडू नका."
समीरला थोडे नवल वाटले, पण प्रवासाच्या थकव्यामुळे त्याने फार विचार न करता होकार दिला.
रात्रीचे अडीच वाजले असतील. पावसाचा जोर थोडा कमी झाला होता, पण वाऱ्याचा भयानक आवाज खिडक्यांवर आदळत होता. अचानक समीरला जाग आली. त्याला कुणाच्या तरी रडण्याचा आवाज ऐकू आला. आवाज स्पष्ट होता—कुणीतरी स्त्री हुंदके देऊन रडत होती. आणि हा आवाज वाड्याच्या मागच्या बाजूने येत होता.
समीरला सखारामची ताकीद आठवली, पण त्याला वाटले की कुणीतरी खरंच अडचणीत असावे किंवा गावातील एखादी महिला पावसात अडकली असावी. त्याने कंदील हातात घेतला आणि तो हळूहळू लाकडी पायऱ्या उतरून खाली आला.
मागच्या दाराजवळ पोहोचताच रडण्याचा आवाज अचानक थांबला. तिथे आता स्मशानशांतता होती.
"कुणी आहे का तिथे?" समीरने धीर एकवटून विचारले.
बाहेरून एक अत्यंत गोड पण थरकाप उडवणारा आवाज आला. "समीर... दार उघड ना. मला खूप थंडी वाजतेय."
समीरच्या अंगावर काटा आला. बाहेरच्या व्यक्तीला त्याचे नाव कसे माहिती?
"तू कोण आहेस?" समीरने मागे सरकत विचारले.
"मी सखारामची लेक... दार उघड."
समीर दार उघडणार तेवढ्यात त्याला आठवले की सखाराम काकांना तर मूलबाळ नव्हतेच. आजोबांनी तसे एकदा बोलताना सांगितले होते. मग ही कोण?
समीरने दाराच्या फटीतून बाहेर पाहिले. विजेच्या एका भयंकर लखलखाटात त्याला जे दिसले त्याने त्याच्या हृदयाचा ठोका चुकला. दाराबाहेर एक बाई उभी होती, पण तिचे पाय उलटे होते आणि तिचे डोळे पूर्णपणे पांढरे होते. ती फटीतून आत बघत भयानकपणे हसत होती. समीरने घाबरून मागे उडी मारली आणि दार आतून घट्ट लावून घेतले.
तो धावत वरच्या खोलीत गेला. सकाळी उजाडेपर्यंत तो एका कोपऱ्यात भीतीने थरथर कापत, डोळे गच्च मिटून बसून होता.
सकाळ झाल्यावर पावसाने उघडीप दिली. खिडकीतून सूर्याची किरणे आत आल्यावर समीरने सुटकेचा निश्वास टाकला. त्याने आपले सामान घेतले आणि तो खाली आला. त्याला सखाराम कुठेच दिसला नाही. तो तसाच बाहेर पडला आणि गावातील एका चहाच्या टपरीवर गेला.
त्याने टपरीवाल्याला विचारले, "काका, तो बापूरावांचा वाडा आहे ना, तिथे सखाराम नावाचे रखवालदार आहेत. ते कुठे राहतात? मला त्यांना भेटून निघायचं आहे."
टपरीवाल्याच्या हातातला काचेचा ग्लास खाली पडून फुटला. तो भीतीने समीरकडे बघत म्हणाला, "काय बोलताय साहेब? सखाराम काकांना तर जाऊन पाच वर्षे झाली. त्या वाड्यात त्यांच्या मुलीने फाशी घेतली होती, त्यानंतर सखारामनेही विहिरीत उडी मारून जीव दिला. तेव्हापासून तो वाडा बंदच आहे. गावातलं कुणीही तिथे फिरकत नाही."
समीरच्या पायाखालची जमीन सरकली. जर सखाराम पाच वर्षांपूर्वी मेला, तर काल रात्री दरवाजा कुणी उघडला? आणि त्याला खोलीपर्यंत कुणी नेले?
समीरने धडधडत्या छातीने मागे वळून त्या वाड्याकडे पाहिले. वरच्या मजल्याच्या खिडकीतून सखाराम आणि त्याची ती मुलगी त्याच्याकडे बघून शांतपणे हसत होते.पावसाळ्याचे दिवस होते. कोकणातला पाऊस म्हणजे जणू आभाळ फाटल्यासारखा कोसळतो. समीर आपल्या गाडीने रत्नागिरीच्या पुढच्या एका निर्जन गावाकडे निघाला होता. त्याच्या आजोबांचे निधन होऊन अनेक वर्षे झाली होती आणि त्यांचा जुना वाडा तसाच पडून होता. तो वाडा विकण्याचा निर्णय समीरने घेतला होता, पण त्याआधी एकदा वाड्याची पाहणी करणे गरजेचे होते.
रात्रीचे अकरा वाजले होते. रस्त्यावर सामसूम होती. गाडीचे वायपर्स वेगाने फिरत होते, पण तरीही समोरचे काहीच धड दिसत नव्हते. घाटाचा रस्ता, दोन्ही बाजूंनी घनदाट जंगल आणि त्यात हा मुसळधार पाऊस. अचानक गाडीचे इंजिन बंद पडले. समीरने अनेकदा प्रयत्न केला, पण गाडी सुरू झाली नाही. सुदैवाने, आजोबांचा वाडा तिथून फक्त दहा मिनिटांच्या अंतरावर होता. समीरने गाडी लॉक केली, छत्री काढली आणि तो पायीच वाड्याच्या दिशेने चालू लागला.
वाड्यासमोर पोहोचल्यावर समीरचा श्वास अडकला. काळोखात तो प्रचंड मोठा वाडा एखाद्या राक्षसासारखा वाटत होता. वाड्याचे मोठे, जड लाकडी दार त्याने वाजवले. पाच मिनिटांनंतर करकर असा अंगावर शहारे आणणारा आवाज करत दार उघडले. समोर एक म्हातारा माणूस हातात कंदील घेऊन उभा होता.
"कोण?" म्हाताऱ्याने कर्कश आवाजात विचारले.
"मी समीर... बापूरावांचा नातू. तुम्ही सखाराम काका ना? आजोबांनी पत्रात तुमचा उल्लेख केला होता."
सखारामच्या चेहऱ्यावर एक विचित्र हास्य उमटले. "हो, मीच सखाराम. या, आत या. साहेबांनी सांगितलं होतं तुम्ही येणार म्हणून."
वाडा आतून खूपच जुना आणि कुबट वासाने भरलेला होता. सगळीकडे कोळ्याची जळमटे लटकत होती. सखारामने समीरला वरच्या मजल्यावरच्या एका खोलीत नेले. खोलीत एक जुना लाकडी पलंग आणि एक कंदील होता.
"मालक, जेवण करून झोपा. पण एक लक्षात ठेवा," सखारामचा आवाज अचानक गंभीर झाला. "रात्री काहीही आवाज आला, तरी मागच्या दाराकडे जाऊ नका. आणि कुणीही हाक मारली तरी दार उघडू नका."
समीरला थोडे नवल वाटले, पण प्रवासाच्या थकव्यामुळे त्याने फार विचार न करता होकार दिला.
रात्रीचे अडीच वाजले असतील. पावसाचा जोर थोडा कमी झाला होता, पण वाऱ्याचा भयानक आवाज खिडक्यांवर आदळत होता. अचानक समीरला जाग आली. त्याला कुणाच्या तरी रडण्याचा आवाज ऐकू आला. आवाज स्पष्ट होता—कुणीतरी स्त्री हुंदके देऊन रडत होती. आणि हा आवाज वाड्याच्या मागच्या बाजूने येत होता.
समीरला सखारामची ताकीद आठवली, पण त्याला वाटले की कुणीतरी खरंच अडचणीत असावे किंवा गावातील एखादी महिला पावसात अडकली असावी. त्याने कंदील हातात घेतला आणि तो हळूहळू लाकडी पायऱ्या उतरून खाली आला.
मागच्या दाराजवळ पोहोचताच रडण्याचा आवाज अचानक थांबला. तिथे आता स्मशानशांतता होती.
"कुणी आहे का तिथे?" समीरने धीर एकवटून विचारले.
बाहेरून एक अत्यंत गोड पण थरकाप उडवणारा आवाज आला. "समीर... दार उघड ना. मला खूप थंडी वाजतेय."
समीरच्या अंगावर काटा आला. बाहेरच्या व्यक्तीला त्याचे नाव कसे माहिती?
"तू कोण आहेस?" समीरने मागे सरकत विचारले.
"मी सखारामची लेक... दार उघड."
समीर दार उघडणार तेवढ्यात त्याला आठवले की सखाराम काकांना तर मूलबाळ नव्हतेच. आजोबांनी तसे एकदा बोलताना सांगितले होते. मग ही कोण?
समीरने दाराच्या फटीतून बाहेर पाहिले. विजेच्या एका भयंकर लखलखाटात त्याला जे दिसले त्याने त्याच्या हृदयाचा ठोका चुकला. दाराबाहेर एक बाई उभी होती, पण तिचे पाय उलटे होते आणि तिचे डोळे पूर्णपणे पांढरे होते. ती फटीतून आत बघत भयानकपणे हसत होती. समीरने घाबरून मागे उडी मारली आणि दार आतून घट्ट लावून घेतले.
तो धावत वरच्या खोलीत गेला. सकाळी उजाडेपर्यंत तो एका कोपऱ्यात भीतीने थरथर कापत, डोळे गच्च मिटून बसून होता.
सकाळ झाल्यावर पावसाने उघडीप दिली. खिडकीतून सूर्याची किरणे आत आल्यावर समीरने सुटकेचा निश्वास टाकला. त्याने आपले सामान घेतले आणि तो खाली आला. त्याला सखाराम कुठेच दिसला नाही. तो तसाच बाहेर पडला आणि गावातील एका चहाच्या टपरीवर गेला.
त्याने टपरीवाल्याला विचारले, "काका, तो बापूरावांचा वाडा आहे ना, तिथे सखाराम नावाचे रखवालदार आहेत. ते कुठे राहतात? मला त्यांना भेटून निघायचं आहे."
टपरीवाल्याच्या हातातला काचेचा ग्लास खाली पडून फुटला. तो भीतीने समीरकडे बघत म्हणाला, "काय बोलताय साहेब? सखाराम काकांना तर जाऊन पाच वर्षे झाली. त्या वाड्यात त्यांच्या मुलीने फाशी घेतली होती, त्यानंतर सखारामनेही विहिरीत उडी मारून जीव दिला. तेव्हापासून तो वाडा बंदच आहे. गावातलं कुणीही तिथे फिरकत नाही."
समीरच्या पायाखालची जमीन सरकली. जर सखाराम पाच वर्षांपूर्वी मेला, तर काल रात्री दरवाजा कुणी उघडला? आणि त्याला खोलीपर्यंत कुणी नेले?
समीरने धडधडत्या छातीने मागे वळून त्या वाड्याकडे पाहिले. वरच्या मजल्याच्या खिडकीतून सखाराम आणि त्याची ती मुलगी त्याच्याकडे बघून शांतपणे हसत होते.
